De eerste paal

Op 31 oktober 1919 werd de eerste paal voor de vierdeambachtsschool in de grond geslagen. Het schoolgebouw kwam tot stand onder leiding van A.J. Hulshoff, hoofd van het Bureau van de Stadsarchitect. Het perceel waarop architect A.J. Westerman de school bouwde is vijfhoekig van vorm en aan twee kanten omgeven door de Kostverlorenvaart. Langgerekte horizontale gevellijnen met verticale ornamenten, grote raampartijen met horizontale onderverdelingen, aandacht voor details als toegangsdeuren en vlaggenmast en beelden van Hildo Krop in de gevel.

De officiële opening

Op 9 september 1924 vond de officiële opening van het pand plaats. Waar tegenwoordig pers uit het hele land wordt uitgenodigd voor belangrijke openingen, stelde deze minder voor. De bescheidenheid en omstandigheden leidde tot slechts twee speeches en een rondleiding voor een selecte groep. Desondanks waren de reacties lovend: er werd gesproken van een prachtambachtsschool. Dankzij een aantal bijzondere kenmerken werd de Vierde Ambachtsschool het paradepaardje onder de scholen in de westelijke uitbreiding van de stad. De school gaf plaats aan een cursus timmeren (2 jaar), machine bankwerken en smeden (3 jaar), elektrotechniek en instrument maken (3 jaar). Vanaf eind jaren ‘80 tot 2000 was in het gebouw de Vakschool voor Edelsmeden gevestigd.

Naamsverandering

Op 10 december 1948 vond een plechtigheid plaats waarbij de naam van de ‘Vierde Ambachtsschool’ veranderde in de Ir. W. Maas Geesteranusschool. Ingenieur Willem Maas Geesteranus was directeur van de N.V. Werkspoor en zat in het bestuur van de vereniging Maatschappij voor den Werkenden Stand, afdeling Ambachtsscholen en werd in 1942 voorzitter. Vanaf 10 december 1948 prijkte de nieuwe naam van de school in sierlijke letters op de gevel.

Koninklijk bezoek

Om het belang van industrialisatie en de rol van goed geschoolde arbeiders te onderstrepen, bezocht Koningin Juliana samen met Prins Bernard op 26 oktober 1949 de Ir. W. Maas Geesteranusschool. Dit koninklijke bezoek had tevens te maken met het 25-jarig jubileum van de school. De twee kregen een rondleiding terwijl de leerlingen hun ambachten toonden. Aan de hand van hun bezoek werd een prachtig fotoboek gemaakt dat nu nog bewaard wordt in het stadsarchief van Amsterdam.

Opening Edel

De stadsdeelraad heeft veel horeca in De Baarsjes gesloten en stond in 2007 open voor nieuwe, gezonde bedrijven. Melvin Kruin, Daan Rohde en Onno Eijkelhof zagen wel iets in de wijk. De buurt was aan het veranderen en er stond een nieuw avontuur voor de deur: Edel. Het voormalig theorielokaal, de ruimte voor het natuurkundig onderwijs en elektrotechniek maakte op 14 april 2007 plaats voor restaurant Edel, dat zich positioneerde als Franse brasserie. Overal in de zaak vind je knipogen naar de markante historie van het pand. Over de jaren heen heeft Edel zich ontwikkeld als de huiskamer van West waar kwaliteit en creativiteit elkaar goed ontmoeten.

Het bankwerklokaal

In het verleden stonden jongens in hun werkpakken aan zes lange bankwerktafels te frezen, te slijpen, de schaven, te boren, te zagen. Er stonden dertig bankschroeven op de tafels en aan de zijkanten stonden onder andere boormachines en draaibanken. Het ging er ijverig aan toe: “De jongens zien zelfs reikhalzend uit naar het ogenblik, dat het hun beurt is om een plats aan een der draaibanken in te nemen. Zij zijn er werkelijk niet weg te slaan.”

De Plaatwerkerij

De ruimte genaamd de plaatwerkerij stoomde de jongens klaar om metaal te bewerken. Ze maakten bijvoorbeeld kolenemmers, kachelpijpen met bijbehorende ellebogen, vuilnisemmers en andere producten voor dagelijks gebruik. Anno 2018 wordt de ruimte gebruikt voor creatieve evenementen.

Smederij lokaal

De lichte Trouwzaal vormde vanaf het begin van de school het smederij lokaal. Verspreid over dit lokaal stonden maar liefst 24 smidsvuren – allemaal automatisch aangeblazen en aangezogen- en 24 aambeelden met stoelen. 1929 nam een journalist een kijkje en was onder de indruk van het enthousiasme: “De leerlingen staan met zeker welgevallen te kijken naar hun wit-gloeiend wordende ijzers’’. Leerlingen moesten in staat zijn om zijn eigen gereedschap zoals een smeedhamer, zethamer en warmbeitel te produceren.

De Verwarmingsruimte

Misschien wel een van de meest fascinerende ruimtes van de ambachtsschool is het ketelhuis/de verwamingsruimte. Een ruimte die tot de dag van vandaag nog gesloten is voor het publiek, maar waar gelukkig wel mooie foto’s van zijn. Volgens overlevering zat de zoon van de directeur H.A. Evers tijdens de oorlog weleens ondergedoken in deze machinekamer.

Het Tekenlokaal

Tekenen speelde een belangrijke rol in het onderwijs op de vierde ambachtsschool. Zowel de eerste als tweede etage van het pand bestonden bijna alleen maar uit tekenlokalen. Een kwart van alle uren werd besteed aan tekenonderwijs, bestaande uit zowel vaktekenen als handtekenen. De leerlingen gebruikten vaak hun eigen tekeningen als basis voor hun werkstukken die ze tijdens het praktijkonderwijs maakten.

Terug naar boven